Wemeldinge, gem. op het eil. Zuid-Beveland, prov. Zeeland, dist,, arr. en kant. Goes , (3 k. d., 8 m. k., 3 s. d.); palende N. aan de Ooster-Schelde, O. aan de gem. Yerseke, Z. aan Kappelle-Biezelingen-en-Eversdijk en Kattendijke-en-Oost-Beveland, W. aan Kattendijke-en-Oost-Beveland.
Deze gem. bevat het d. Wemeldinge en het geh. Zwaak of Zwake, benevens den Stormzand-polder, den Snoodijk-polder, den Koude-polder en een gedeelte van den Kaars-polder, beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 881 bund. 20 v. r. 69 v. ell., waaronder 866 bund. belastbaar land; telt 155 h., bewoond door 177 huisgez., uitmakende eene bevolking vnn ongeveer 790 inw., die meest hun bestaan vinden in den landbouw en in het aankweeken van kersen, welke door geheel Zeeland verzonden worden. Ook heeft men er eene bierbrouwerij en eenen houten windkorenmolen.
De inw., die er, op een na, allen Herv. zijn, onder welke 400 Ledematen, maken eene gem. uit, die tot de klass. van Goes, ring van Kruiningen, behoort. De eerste, die in deze gem. het leeraarsambt heeft waargenomen, is geweest Ghelein Adriaanse, die in het jaar 1578 herwaarts kwam, en den 12 Maart 1580 aldaar overleed. Het beroep geschiedt door den kerkeraad, met medestemming van den Ambachtsheer.
De enkele R. K., die er woont, parochiëert te Goes. — Men heeft in deze gem. ééne school, welke gemiddeld door een getal van 70 leerlingen bezocht wordt.
Men treft in deze gem, drie vliedbergen aan , waarvan een gedeeltelijk geslecht is.
Wemeldinge was oorspronkelijk een afzonderlijk eilandje, grootendeels aan de geestelijkheid geschonken; zelfs op het einde der zestiende eeuw werd het als nog min of meer op zich zelf staande beschouwd, weshalve ook de Dijkgraven den naam hadden van Dijkgraaf van de Breede watering bewesten Yerseke en van Wemeldinge. Door het afdammen van de Wich of Wijtvliet door de Heeren van Kats, waardoor Kattendijkc ontstond, werd het met Dijkwel vereenigd. Dit had reeds plaats op bet einde der dertiende eeuw. Thans is het eene heerl., welke in het midden der vorige eeuw grootendeels in eigendom werd bezeten door Dr. Pieter Coomans, Oud-Burgemeester van Goes. Thans zijn eigenaars dezer heerl. de Heer Leonardus Lankhorts. te Goes, de erven Abraham Maximiliaan Lamkhorts, te Goes en Middelburg en Mevrouw van IJsselstein, geb. Lankhorst, te Middelburg.
Het d. Wemeldinge ook Wemelinge en bij de landlieden meestal Wemele en van ouds Wameldinghe genoemd, ligt 2 u. O. van Goes, 2 u. N. N. W. van Kruiningen, ¼ u. van de Ooster-Schelde, waaraan het ten N. een haventje heeft. Het is eene groote en fraaije plaats, bestaande grootendeels uit eene regte en breede, met boomen beplante en digt bebouwde, straat, welke in hare kom 96 h. en 490 inw. telt. Het heeft een beurtveer op Bergen-op-Zoom.
Van de kerk stonden van ouds twee gedeelten ter vergeving aan den Deken met bet kapittel van St. Salvator te Utrecht. De Bisschop van Utrecht plagt er ook twee gedeelten van te trekken. Tot het andere gedeelte van gemelde kerk, open gevallen door de dood van Heer Adriaan Brevout, is de Heer Abraham van Wijsfliet op den 21 Mei 1871 benoemd en aldaar ook in het bezit gesteld. In de zelfde kerk waren onderscheidene vikarijen: namelijk de vikarij van de H. Maagd Maria. De vikarij aan het altaar van St. Wilgefortis. De vikarij van St. Nicolaas en de vikarij van St. Jacon, de bedelkapellenij genoemd. Deze kerk is een fraai en tamelijk ruim gebouw, zonder orgel, doch met eenen vierkanten toren, met hooge spits en uurwerk. Zij staat, met de pastorij, ten W. buiten het dorp, tusschen twee vliedbergen en in hoog geboomte verscholen.
Op het gemeentehuis is een uur- en slagwerk, welks klok in een spits boven het dak hangt; terwijl twee wijserborden, een boven en buiten en een beneden en binnen de raadkamer den tijd aanwijzen.
Wemeldinge is de geboorteplaats van den Regtsgeleerde Johan Godefridi, † 12 October 1525 als Hoogleeraar in de regten en bewaarder der voorregten van de Hoogeschool te Leuven.
Het wapen dezer gem. is een schild van keel, met een zwevend St. Andries kruis van goud.
uit het Aardrijkskundig woordenboek van A.J. van der Aa uit 1839 en volgende jaren
Terug naar beschrijving van Wemeldinge