Heerenhoek ('s), gem. in Zuid-Beveland, prov. Zeeland, arr. Goes, kant. Heinkenszand, (3 k. d., 7 m. k., 3 s. d.); palende N. W. en N. aan 's-Heer-Arendskerke, O. aan Heinkenszand, Z. aan Overzande, en Z. W. aan Borssele. Zij bestaat uit gedeelten van den Nieuwe-Craijert-polder, den West-Craijert-polder, den Nieuwe-West-Craijertpolder en den Nieuw-Borssele-polder; bevat het d. 's Heerenhoek, benevens enige verstrooiend liggende h, beslaat, volgens het kadaster, ene oppervlakte van 670 bund. 47 v. r. 44 v. ell., waaronder 659 bund. 86 v. r. 46 v. ell. belastbaar land, en telt 155 h.. bewoond door 156 huisgez., uitmakende eene bevolking van ruim 750 inw., die meest hun bestaan vinden in den landbouw. A1hoewel deze gem. op zich zelve niet groot is, zoo is er, in vergelijking met andere dorpen, alhier veel vertier. Er zijn ook vele winkels en tapperijen, zodat, uithoofde het kerkelijk gebied van beide gezindheden zich wijd uitstrekt, hierdoor, als ook door den doortogt van andere dorpen naar het Sloe, veel bedrijvigheid ontstaat. De Herv., die er 250 in getal zijn, behooren tot de gem. 's Heerenhoek-en-Nieuwedorp.
De Afgescheidenen, van welke men er 40 telt, worden tot de gem. van 's Heer-Arendskerke gerekend. De R. K., van welke men er ruim 480 aantreft, onder welke 200 Communikanten, maken met die van eenige omliggende plaatsen, een stat. uit, behorende tot het aardspr. van Holland-en-Zeeland, dek. van Zeeland, die door den hier steeds wonenden Deken en eenen Kapellaan bediend wordt. Men heeft in deze gem. ééne school. welke gemiddeld door een getal van 65 leerlingen bezocht wordt. Het d. 's Heerenhoek, ligt 2 u. Z. W. van Goes, 1 u. Z. W. van Heinkenszand.
De stichting dezer plaats is niet wel bekend, doch daar zij zeer zonderling, zoo op, als aan den binnendijk, van den Nieuwe- en West-Craijert-polder, en wel bijzonder aan den uithoek van den Nieuw-Borssele-polder, aan welken den Nieuwe-Craijert-polder en den West- Craijert-polder grenzen, gebouwd is, zoo is het zeer waarschijnlijk, dat hare eerste aanleg en stichting, bij of kort na de indijking dier polders van tijd tot tijd heeft plaats gehad. Tegelijk met de gronden van Borssele werden in 1616 nog bijna 189 gemeten gronds beverscht, behoorende meestendeels tot Overzande; want aan de overzijde van den sprank der oude Zwake, in den N. O. hoek der polders, lag nog alleen een hoekje gronds, hetwelk aan de gezamenlijke ambachtsheren van 's Heer-Arendskerke behoorde, en daarom de Heerenhoek genaamd werd. Op dit stuk gronds, palende aan den, in 1612 bedijkten Nieuwe-Craijert-polder, en waartegen in 1642 alweder een andere belangrijke polder, de West-Craijert geheeten, werd aangewonnen, werden al spoedig eenige huizen gebouwd, welker steeds vermeerderend getal, het d. 's Heerenhoek gevormd heeft, waar weldra eene Hervormde gemeente gevestigd, en deze van eene kerk voorzien werd. Deze kerk, welke in het jaar 1672 gebouwd werd, was echter naderhand zoodanig in verval geraakt, dat zij bijna eene geheele vernieuwing behoefde, welke dan in het jaar 1833 geschied is, waarna de kerk, den 23 Junij van dat jaar, door den Predikant Martinus Simons Kompenhans, op nieuw plegtig is ingewijd, zijnde nu een net gebouw, met een torentje, doch zonder orgel. Toen, door de omwenteling van 1795, ook de R. K. hunne burgerlijke voorregten herkregen, werd in den Nieuwe-Craijertpolder, mede eene kerk voor de eerdienst der R. K. gebouwd en in September van 1797, onder aanroeping van den H. Willibrordus, ingewijd. Deze kerk heeft eenen toren, en is van een fraai orgel en andere sieraden voorzien, zoodat zij door netheid uitmunt. De jaarmarkt of kermis, welke op den voorlaatsten woensdag in Junij invalt en acht dagen duurt, wordt aandhoudend door de bevolking van de omliggende plaatsen druk bezocht. Men wil echter, dat het toenemen van de kermis te Kruiningen hierin enige vermindering zou veroorzaakt hebben.
uit het Aardrijkskundig woordenboek van A.J. van der Aa uit 1839 en volgende jaren
Terug naar beschrijving van 's-Heerenhoek