Roosendaal-en-Nispen, gem. in de bar. van Breda, prov. Noord-Braband, Vierde distr., arr. Breda, kant. Oudenbosch (14 k. d., 20 m. k., 7 s. d.); palende N. aan de gem. Steenbergen-en-Kruisland en Oud-en-Nieuw-Gastel, O. aan de gem. Rucphen-Vorenseinde-en-Sprundel, Z. aan België, W. aan de gem. Wouw.
Deze gem. bevat het vl. Roosendaal en het d. Nispen, benevens de daartoe behoorende geh. Kalfsdonk, Vroenhout, Hulsdonk, Hainck, Vinkenbroek, Borteldonk, Langdonk, Rietgoor, Warberg, Kortendijk en Boeijink. Zij beslaat, volgens het kadaster, eene oppervlakte van 5715 bund., waaronder 5532 bund. 69 v. r., 44 v. ell. belastbaar land; telt 938 woonhuizen, 11 pakhuizen , schuren enz., wordende de huizen bewoond door 1164 huisgez., uitmakende eene bevolking van 6100 inw., die meest hun bestaan vinden in den landbouw, handel en scheepvaart. Voorheen werd hier veel handel van Holland en Zeeland met Braband gedreven en in het jaar 1451 werd door Jan van Nassau aan die van Roosendaal. toegelaten alle soorten van neringen te doen. De handel bestaat voornamenlijk in granen en vee ook heeft men er eene aanzienlijke hoedenfabriek, eene nieuw opgerigte steenbakkerij, 7 leerlooierijen, 3 lijmstookerijen, 5 koren-, 1 water- 2 wind- en 2 rosoliemolens Vroeger waren er meer dan twintig bierbrouwerijen, van welke er nog slechts zes bestaan, als: vier te Roosendaal, ééne te Vroenhout en ééne te Nispen. Ook had men er voorheen aanzienlijke kantfabrieken, doch deze zijn sedert lang geheel vervallen.
De R. K., die hier ongeveer 6000 in getal zijn, maken de par. van Roosendaal en Nispen uit, doch behooren ook voor een klein gedeelte, bekend onder den naam van Land-van-Nassau, kerkelijk onder Wouw. Zij hebben in de burg. gem. Roosendaal-en-Nispen twee kerken.
De Herv., die hier 110 in getal zijn, onder welke 80 Ledematen, bebooren tot de gem. Roosendaal-Nispen-en-Wouw. Zie dat woord.
De 16 Isr., die men er aantreft, maken, met eenige uit de naburige gemeenten, eene rings. uit, welke tot het synagogaal ressort van 's Hertogenbosch behoort.
Men heeft in deze gem. vier scholen, waarvan drie in het vlek Roosendaal, als: ééne gemeenteschool, ééne kost- en dagschool, één huis van opvoeding voor meisjes en ééne gemeenteschool te Nispen, welke allen gezamenlijk gemiddeld door een getal van ongeveer 370 leerlingen bezocht worden.
Het wapen dezer gemeente is een veld van zilver, met drie rozen van keel en een middenschild van zilver met eenen leeuw van sinopel.
uit het Aardrijkskundig woordenboek van A.J. van der Aa uit 1839 en volgende jaren
Terug naar beschrijving van Roosendaal