Ossenisse, gem. in Staats-Vlaanderen, in Hulster-Ambacht, prov. Zeeland., arr. Goes, kant. en distr. Hulst, (5 k., d.,. 12 m. k., 5 s. d.); palende N. aan de Wester-Schelde, O. aan de gem. Hontenisse, Z. aan de gem. Hengstdijk, W. aan het Hellegat.
Deze gem. bestaat uit het dorp Ossenisse, uit de buurten, het Veer-van-Ossenisse of Knuitersnest, het Zeedorp , den Walenhoek en een gedeelte van de buurt het Veer-van-Campen, voorts uit den Kerk-polder of Hoogland-polder, den Nijs-polder, den 's Heer-Arends-polder, gedeelten van den Molen-polder, van den Burg-polder, van Groot-Lammersveld en van Klein-Lammersveld. Zij beslaat eene kadastrale oppervlakte van 1450 bund, waaronder 1442 bund. 90 v. r. 85 v. ell. belastbaar land; en telt 134 h. bewoond door 145 huisgez., uitmakende eene bevolking van bijna 800 zielen, welke hun bestaan vinden in den landbouw.
Men vindt in deze gemeente ettelijke zoogenaamde derrie velden, waaruit jaarlijks eenige turf, voor de behoeften der ingezetenen, wordt gegraven, hebbende deze hoeveelheid in 1843 bedragen 640 tonnen. Voorts heeft men er ook een wind-korenmolen en eene meestoof.
De inw., die er op 20 na allen R. K. zijn, maken eene parochie uit, welke tot het apost. vic. van Breda, dek. van Hulst, behoort, en.door eenen Pastoor bediend wordt.
De 20 Herv., die er wonen worden tot de gem. van. Hontenisse gerekend. Aanvankelijk maakte Ossenisse eene afzonderlijke kerkelijke gemeente uit, welke tot eerste Leeraar had Isaäk Jansonius Rijbeken, die den 11 November 1647 hier beroepen werd, en in het jaar 1649 naar Zoutelande vertrok. Na het vertrek van haren Leeraar Martinus Gort naar Ellewoutsdijk, hetwelk in 1682 plaats had, werd deze gemeente met Hontenisse vereenigd.
Het d. Ossenisse ligt 3 u. Z. O. van Goes, 3 u. N. van Hulst, in den noordelijken hoek van het distrikt. Men telt in de kom van het dorp 23 h., bewoond door 120 zielen.
De dorpskerk, aan den H. Willibrordus toegewijd, is een langwerpig vierkant, oud gebouw, zonder orgel. Ossenisse is zeer oud en komt reeds in de elfde eeuw voor. In 1183 gaf Graaf Filips van Vlaanderen, aan de kerk der H. Maagd te Coesvoorden een schor, tusschen Ossenisse en Hontenisse, het Land geheeten, benevens de aanwassen, welke het verkrijgen zou. Sedert de Reformatie bij de Hervormden in gebruik geweest zijnde, is zij in het jaar 1796 aan de R. K. terug gegeven. Tot verbetering van dit kerkgebouw is door den Koning, in 1821, eene subsidie van 1200 guld, verleend. Tegen de kerk staat eene hooge toren, voorzien van een spits, en waarop, jn de plaats van eenen haan , een os staat. Deze toren dient den schippers, welke de Wester-Schelde bevaren, tot een baken, en kan van zeer ver gezien worden.
De dorpschool wordt gemiddeld door een getal van 70 leerlingen bezocht, welk getal echter in den zomer tot op de helft vermindert.
Noordwaarts van het dorp, aan den rand der Wester-Schelde, zijn binnendijks, nog eenige overblijfselen te zien van een oud adellijk kasteel, het Hof-ter-Nisse genoemd.
De kermis te Ossenisse valt in op Zondag na Pinksteren.
Er is op het gehucht het Veer-van-Ossenisse, onder deze gemeente, gelegenheid om overgezet te worden, op het aan de andere zijde der Honte gelegen eiland Zuid-Beveland.
Het wapen van Ossenisse is van goud, met een os van keel (rood) en drie hoornen, slaande op een terras, alles van synople, (groen).
uit het Aardrijkskundig woordenboek van A.J. van der Aa uit 1839 en volgende jaren
Terug naar beschrijving van Ossenisse