Ossendrecht, voorm. heerl. in het markgr. van Bergn-op-Zoom, prov. Noord-Braband, arr. Breda, kant. Bergen-op-Zoom, gem. Ossendrecht; palende N. aan Hinkelenoord, Hoogerheide en Huibergen, O. aan de Belgische gem. Calmpthout en Putten; Z. aan Putten en de Belgische gem. Zandvliet, W. aan Hinkelenoord en de gorzen tegen de Wester-Schelde. Deze heerl. bevat, behalve het Hoog of Hoogeland, nog de Zuid-polder en gedeelten van den Nieuwe-Zuid-polder, van den Noord-polder-van-Oud-Hinkelenoord en van Nieuwe-Hïnkelenoord-en-Hoogerwerf, benevens eenigegorzen der Wester-Schelde, en daarin het d. Ossendrecht met de buurten Aanwas en Hondseind en de geh. Berg, Leegstraat en Moleneind.
Het d. Ossendrecht ligt 9 u. Z. W. van Breda, 2¼ u. Z. ten O. van Bergen-op-Zoom, 20 min. N. van de Belgische grenzen, op den rand van het Hoog of het Hoogeland, waardoor het eene aangename ligging heeft. Men telt erin dè kom van het dorp 39 h. en 220 inw.
De tegenwoordige R. K. kerk. behoorde na de Reformatie aan de Hervormde gemeente. In de Spaansche tijden door het krijgsvolk afgebrand, werd zij gedeeltelijk weder opgebouwd, terwijl een ander deel tot eene woning voor den Predikant, verstrekte. Deze kcrk, in verval geraakt zijnde, is, in 1782, uit de ontvangen liefdegaven der Hervormde landgenooten, weder in eenen voor de godsdienstoefening bruikbaren slaat gesteld. In het jaar 1798 werd de kerk en pastorij door de Roomsch-Katholijken opgeeïscht, op grond van de toenmalige staatsregeling der Bataafsche republiek en bij minnelijke schikking afgestaan voor eene som van dertien honderd vijf en zestig gulden. De kerk werd daarop in zijn geheel hersteld, met den toren vereenigd en in het jaar 1837 van een orgel voorzien, zoodat het thans een oud, vrij goed en ruim kruis gebouw is, met eenen hoogen vierkanten toren met lagen spits. Zij is aan de H. Geertruida toegewijd.
De Herv. kerk is een klein, eenvoudig gebouw, waarnevens de pastorij aangebouwd is. De eerste steen werd gelegd op den 27 September 1798, zoo als op eenen blaauwen steen in den gevel wordt aangeduid; terwijl de verdere opbouw uit de bijdrage der gemeente en uit de ontvangen liefdegaven der Hervormde landgenooten voltooid is. Zij heeft geen toren, maar is van een orgel voorzien.
Ten N.van de kerk stond vroeger het kasteel-van-Ossendrecht, (Zie het volgende art.). Ook schijnt er een zwaar gebouw, misschien een klooster, gestaan te hebben, ter plaatse, waar men thans de boerenhofstede de Steenenhuf aantreft (Zie dat woord). Een groot kwartier ten W. van het dorp, is eene vrij goede haven (zie Noordkil), zoo ook is van daar een schuitenveer op Bath, in Zeeland.
De kermis valt in den derden Zondag in September.
Deae heerl. kwam vroeger voor de helft den Markgraaf van Bergen-op-Zoom en voor de andere helft den Heer van Hoogerheide toe, welke laatste zijne helft van den Markgraaf ter leen hield. Dit gedeelte werd eenen tijd lang bezeten bij eenen tak van het adellijk geslacht van Aerssen, welke van Aerssen van Hoogerheide genoemd werd, doch de Keurvorst van den Paltz heeft, als Markgraaf van Bergcn-op-Zoom, in 1761, dit leen weder in het markgraafs. ingelijfd en de halve heerl. Ossendrecht, benevens hare tienden en alle de daaraan verknochte regalia van het geslacht van Aerssen gekocht, voor 72,250 gulden.
uit het Aardrijkskundig woordenboek van A.J. van der Aa uit 1839 en volgende jaren
Terug naar beschrijving van Ossendrecht