Ellewoutsdijk, heerl. in het eil. Zuid-Beveland, prov. Zeeland, arr. Goes, kant. Heinkenszand, gem. Ellewoutsdijk-en-Everinge; palende N. aan de heerl. Driewege-en-Oudelande, O. aan Everinge, Z. aan de Honte of Wester-Schelde, W. aan Coudorpe.
Deze heerl. bevat den Noordpolder van Ellewoutsdijk, benevens den Polder van Ellewoutsdijk en daarin het d. Ellewoutsdijk. Zij beslaat eene oppervlakte van 660 bund. 69 v. r. 60 v. ell., telt 123 h. en 700 inw., die meest hun bestaan vinden in het dijkwerk. Ook heeft men er eenen korenmolen en eene meestoof, in welke laatste jaarlijks 50,000 Ned. pond meekrap bereid worden.
De inw., die hier, op negen na, allen Herv. zijn, maken, met die van de heerl. Everinge, eene gem. uit, welke tot de klass. van Goes, ring van Borssele, behoort, en 740 zielen telt. De eerste, die hier het leeraarambt heeft waargenomen, is geweest Guilelmus de Smet of Smidt, die in het jaar 1587 herwaarts kwam, en in het jaar 1594 naar Overzande vertrok.
De R. K., van welke men er slechts 9 aantreft, worden tot de stat. van Kwadendamme, gem. Hoedekenskerke, gerekend. Men heeft in deze heerl. eene school te Ellewoutsdijk.
Het d. Ellewoutsdijk, oudtijds doorgaans Elsdijk of Elfsdijk genoemd, ligt 2½ u. Z. Z. W. van Goes, 2. u. Z van Heinkenszand tegen de Wester-Schelde, waarover het een veer heeft op Neuzen, terwijl er mede eene goede haven is. Het was vroeger een zeer belangrijk dorp, doch is lang in verval geweest; sedert eenige jaren heeft het echter weder een goed aanzien verkregen. — Men telt er thans in de kom van het d. 77 h. en 480 inw.
In de kerk, was vóór de Reformatie eene vikarij van Onze Lieve Vrouw. Deze kerk, een vrij ruim gebouw, is het overblijfsel van eenen stouten steenklomp, voorzien van eenen boogen en zwaren toren, welke, in verval geraakt zijnde, in het jaar 1824 tot aan het kerkdak is afgebroken en van eene nieuwe spits voorzien, terwijl de kerk, die sedert de zeventiende eeuw in verval was geraakt, van het einde der vorige eeuw tot op heden, door verbeterde inkomsten, jaarlijks ook in eenen beteren staat van onderhoud is bijgehouden.
De, in het jaar 1824 nieuw gebouwde, dorpschool wordt gemiddeld door een getal van 80 tot 90 leerlingen bezocht.
In de nabijheid van dit d., tegen den uithoek aan de Schelde, is men in het jaar 1837 begonnen een gekasematteerd fort aan te leggen, hetwelk in 1839 volbouwd was. — Vroeger stond hier ook een prachtig slot het Huis te Ellewoutsdijk genaamd. Zie voorts het volgende art.
Bij Koninklijk besluit van 2 September 1823, no. 133, is aan dit d. concessie verleend tot het houden van eene wekelijksche graanmarkt op elke Woensdag, en van twee jaarlijksche paarden- en veemarkten, op de eersten Maandagen in de maanden Mei en October.
Het d. Ellewoutsdijk is de geboortepl. van den Godgeleerde Wilhelmus Eversdijk geb. den 28 December 1685, † den 11 Julij 1729, als Predikant te Rotterdam, onderscheidene gedrukte schriften nalatende.
De heerl. Ellewoutsdijk is bij de boedelscheiding der nalatenschap van Vrouwe Johanna Maria Baronesse van Tuyl van Serooskerke doairière van den Heer Mr. Cornelis Baron de Perponcher de Sedlinsky, wiens voorzaten het reeds in het midden der vorige eeuw bezeten hebben, bij loting ten deel gevallen aan den Heer Arend Jacob Diderik Baron de Perponcher, als representerende de vier nagelatene kinderen, van wijle Vrouwe Maria Jung, geboren Barones de Perponcher, welke kinderen, alle buiten het Rijk woonachtig, die thans nog bezitten.
Het wapen dezer heerl. bestaat in een schild van sabel (zwart), beladen met eenen balk van zilver, en daarop in het midden eene X, en aan beide zijden twee I, dus IIXII.
uit het Aardrijkskundig woordenboek van A.J. van der Aa uit 1839 en volgende jaren
Terug naar beschrijving van Ellewoutsdijk