Baarle-Nassau, gem. in de Baronie van Breda, prov. Noord-Braband, arr. Breda, kant. Ginneken, distr. Prinsenhage. (6 k. d., 15 m. k., 6 s. d.); palende N. aan de gem. Ginneken-en-Bavel, Chaam en Alphen, O. Z. en W. aan de Belgische prov. Antwerpen.
Zij bevat behalve het d. Baarle-Nassau, de gehuchten Groot-Bedaf, Klein-Bedaf, Bedafschenhoek, Boschhoven, Castelre, Heesboom, Heimolen, Hoek, Liefkenshoek, Looveren, Nijhoven, Oordelheikant, Reth, Schalluinen, Tommelen, Uilekooten en Veldbraak. Er zijn in deze gem. twee R. K. kerken , van welke de ééne, zoo als wij reeds gezien hebben (zie het art. BAABLE d.), eigenlijk op Belgisch grondgebied staat, en de andere in het geh. Uilekooten gevonden wordt, ééne Gereformeerde kerk, 2 scholen en ruim 1900 inw., die, op weinig uitzondering na, alle R. K. zijn, en meest hun bestaan vinden in den akkerbouw.
Het d. Baarle-Nassau, ligt 4 u. Z. ten O. van Breda, 3 u. Z. ten O. van Ginneken, 4 u. Z. O. van Prinsenhage, en is zoodanig met het dorp Baarle-Hertog vereenigd, dat het daarmede in de daad slechts een dorp uitmaakt, want dikwerf behoort van twee tegen elkander gebouwde huizen, het eene tot Noord-Braband, en het andere tot de Belgische provincie Antwerpen; zelfs zijn er huizen die half op Noord-Brabandsch en half op Antwerpsch grondgebied staan, zoodat op een dezer huizen, midden op den schoorsteen, het scheidingsteeken tusschen de beide provinciën gevonden wordt.
In de nabijheid van dit dorp, omstreeks het geh. Sonderijgen, hetwelk vroeger onder Baarle-Nassau behoorde, maar sedert ettelijke jaren tot Baarle-Hertog gerekend wordt, viel den 2 Augustus 1831 de eerste schermutseling van den tiendaagschen veldtogt voor, tusschen onze tirailleurs, zijnde een dertigtal vrijwillige buksjagers, en eene bende van het 4de regiment Belgische infanterie, b\J welke gelegenheid vier der gezegde vrijwilligers, de Heeren Jan Peter Lodewijk Albert Gebelschap, Emile Christoffel August Phaff, Jacques d'Harvant en Johannes van Hees van den Tempel eervolle wonden bekwamen, terwijl de Belgen, hoewel sterker dan de onzen, zich gedwongen zagen het gehucht te ontruimen en naar Turnhout te wijken.
De R. K. statie van Baarle-Nassau behoort tot het vic. van Breda, of het Hollandsch gedeelte van het Bisdom Antwerpen, dek. Breda, wordt door éénen Pastoor en twee kapellanen bediend, en telt ruim 1200 zielen, waarbij ook eenige uit de omgelegen geh. Gerekend worden.
De Herv. die thans tot de gem. Chaam-Baarle-Nassau-en-Alphen behooren, hadden hier vroeger eene afzonderlijke gem., waarbij na het sluiten van den Munsterschen vrede als eerste Predikant geplaatst werd, Johannes Pool, die in 1630 herwaarts overkwam, en in 1653 naar Pinsenliage beroepen werd. In het jaar 1807 werd deze gem. met die van Chaam vereenigd, als wanneer de toenmalige Predikant van Baarle-Nassau, Jacobus Janssen, de eerste Leeraar in die combinatie geweest is. Sedert het uitbarsten van den Belgischen opstand wordt er echter in de Herv. kerk te Baarle-Nassau geen dienst meer gedaan.
Het d. Baarle-Nassau telt 480 inw. De paarden en beestenmarkten vallen in op den laatsten Maandag in September en op Maandag na passie-zondag.
Het wapen van Baarle-Nassau bestaat uit een schild van lazuur, beladen met drie balen van goud, staande een en twee.
uit het Aardrijkskundig woordenboek van A.J. van der Aa uit 1839 en volgende jaren
Terug naar beschrijving van Baarle-Nassau